Skip to content

PIETA – Performance Lecture

Text by Sander Vloebergs & Pierrette COffrée

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος
ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν
ὃ γέγονεν. ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ
σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν.

In het Woord was leven
en het leven was het licht van de mensen.
Het licht schijnt in de duisternis en
de duisternis heeft het niet begrepen.

Hier in deze ruimte waar de ogen van rectoren,
als het ware hogepriesters van de rede,
ons toekijken,
hier waar het licht van de rede is doorgedrongen
en heeft wat was verdrongen,
(hier waar Apollo woont en heerst).

O licht,
namiddag licht,
gij die in uw volle klaarte
en volle glans binnenstraalt
(en de tempel volledig verlicht).

Helios, neem ons mee,
draag ons in uw zonnewagen
door dit herfstuur van de dag.

Laat ons thans glijden
over velden van voldragen vruchten,
laat ons proeven van hun rijpheid.
Zacht is de streling van uw voetstappen
over de warme huid van de aarde nu.

Heer, het is tijd.
Der Sommer war sehr groß.
Leg deinen Schatten auf die Sonnenuhren,
und auf den Fluren lass die Winde los.

Befiehl den letzten Früchten, voll zu sein;
gib ihnen noch zwei südlichere Tage,
dränge sie zur Vollendung hin, und jage
die letzte Süße in den schweren Wein.

Wijn!
Neemt gij ons verder mee,
dieper dan de aarde nog
waar Apollo zich zopas heeft neergevlijd?
Dionysos, vul de kelk! Laat ons drinken,
in elkaar verzinken, verzadigd en verzonken,
dronken, kus mij,
geliefde.

Siet dit es die wijncelle daer minne inne leit hare uut vercoerne, alsoe alse wi leren in haren boeke. Want hier wert karitate geordent ende alle doechde; ende hier inne es wortele, leven, wassen, vutsel ende onthout alre doechde, met ordenen ende met onderschede, in eensamen seden ende in allen goeden werken.

Nochtan blijft minne in die enige celle met haren geminden, boven redene ende boven wise ende boven oefeninge van doechden. Ende si en pleecht niet dan haers selfs, ende si es haren selven ghoech ende aldat si begeert.Want si en soect noch en begeert buten haren selven niet. Ende si es in haren opgange te gode dronken, wiseloes ende sonder maniere. Ende hier omme doet si ons verdolen boven redene in onwisen ende in onwetene sonder gront.

Ik ben zonder grond
onder de grond,
de grond die (steeds nog) draagt de neergevlijde Apollo.
Ik dronk de liefdesdrank in avond-schemering en ben gesluierd,
gij naakt.

Uw hart staat open, und man kann hinein.
Das hätte dürfen nur mein Eingang sein.
Nun bist du müde, und dein müder Mund
hat keine lust zu meinem wehen Munde
– O Jesus, Jesus, wann war unsre Stunde?
Wie gehn wir beide wunderlich zugrund.

Neem me mee doorheen de nacht
tot ik nacht zelf geworden ben,
gebeiteld uit marmer
door een engelenhand.

Zwart als pupillen, zwart als lichtverslindende ogen – Черная как зрачок, как зрачок сосущая
Свет – люблю тебя, зоркая ночь.
Голосу дай мне воспеть тебя, о праматерь Песен, в чьей длани узда четырех ветров.
Клича тебя, славословя тебя – я только Раковина, где еще не умолк океан.
Испепели меня, черное солнце – ночь!
Ночь! я уже нагляделась в зрачки человека!

O Nacht!
Door het masker en door de blik van de uil
kijk ik je wederom aan, licht!
Begrijp je mij nu?
Laat mij u omarmen
zoals een moeder haar kind
zoals een bruid haar bruidegom
zoals de nacht de dag.

Neer leg ik mijn sluier
opstaan wil ik
uit de sluimering.

ik sta
ik sta hier
ik ben nu dageraad
ik ben raadsel én rede
ik ben sluier en gelaat
ik ben Aurora
Mater Dolorosa
ik ben de Logos die draagt
ik ben de winnaar die overwonnen wordt

Heer, het is tijd.

Performance in honor of emerita prof.dr. Katlijn Malfliet, Leuven, September 20th 2019.

FluX.LuX.VoX.CruX

Video and Choreography of LUTGARDIS. Project 3

FLUX. Identities fluctuate. Identities grow and harmonize but they also destroy and cause conflict. They are negotiated and renegotiated over time and within different spaces. The choreography is inspired by the three chapters of Lutgardis’ hagiography (saint life), three parts of her identity. Lutgardis’ life was documented by her confessor and dear friend Thomas of Cantipré. He choose to divide this biographical work in three chapters, opting for a mystical-theological composition instead of a chronological sum of events. His first chapter is on Lutgardis as a devote young woman, the second on Lutgardis as a more advanced mystical woman and the third on Lutgardis as a full-grown contemplative saint. Each dancer represents one part of her life, congered up in one single moment in time, a dance of identities.

LUX. Light and vision play an important role in the life of the Flemish saint. At the end of her life Lutgardis becomes blind. The loss of physical sight is mentioned in the third chapter of her hagiography. It is counteracted with the gain in contemplative sight. In her perfected state the saint sees God. In order to do so she had to let go of her earthly life and her sense of sight. The dance introduced the symbol of the blindfold to depict this important change in her life. A classically trained dancer represents the third part of Lutgardis’ hagiography, her dance suggests nearly reached perfection. Confronted with her past lifes (the other two contemporary dancers), the saint struggles to move on. Her blindness urges her to renegotiate her idenity.
The cineast explored the spectrum of colors and played with light and dark to suggest the change between physical and contemplative sight.

Fragment from LUTGARDIS. Project 3

VOX. The thee parts of Lutgardis’ hagiography are personified by three dancers. In the making of the choreography the dancers discovered an enigma concerning the plural identities presented in the hagiography. The second chapter presents a woman who is nor young and unexperienced, nor perfect and divinized. The choreography revealed a crucial question, namely who is this Lutgardis of the second chapter? What is her role in society? Does she have a voice to proclaim her identity? The second dancer represents the struggle of reaching perfection in a world that questions her right to speak.

CRUX The cross unifies Lutgardis’ different identities. Love connects Lutgardis throughout her life with her heavenly groom, Jezus Christ. Her mimetic relationship to him is the one constant in her life, it inspired her to grow towards perfection. Lutgardis experienced the sight of the cross as the sign of God’s love for humanity. On the cross Christ gave his life for the salvation of humanity. This sacrificial eternal love inspired Lutgardis to grow: to grow towards perfection and to grow closer to Christ, intensifying their mimetic love relationship. The choreographic interpretation of the sign of the cross is repeated frequently within the dance, performed by all the dancers (all the different stages in Lutgardis’ life). The cross symbolizes unity within the flux of changing identities.

Fragment from LUTGARDIS. Project 3

Beata Viscera Lutgardis Virginis

The Music of LUTARDIS – Project 3

The music for the artistic dance video LUTGARDIS – Project 3 was created by composer Valéry Demaré in collaboration with choreographer Sander Vloebergs. This blog offers an insight in the process of music making and the creation of a unique composition based on an intertextual study and an intermedia collaboration. 

October, 12th 2018: Meeting to discuss the inspiration for the musical composition

During this meeting Val and Sander explored musical and textual references for the composition. Both artists were inspired by 13th century musical traditions; the same time period as the Mulieres Religiosae (the holy women of Liège) and Lutgardis of Tongeren in particular. They selected the music of Italian composer Perotin (Val experimented with his music in the past). The piece is called Beata Viscera Marie Virginis. The text was written by Philip the Chancellor and is a hymn to Mary and the mystery of the Incarnation. 

We choose this text to include this intertextual layer that relates Lutgardis to Mary. Late Medieval piety gravitated towards Mary and her son Jesus, venerated as the Human Christ. Female mystics and saints imitated both Mary and Christ in order to find union with the divine. To Lutgardis and other women, Mary was the example to imitate in order to reach this goal. With this intertextual connection we relate Lutgardis and her struggle towards perfection (described by Thomas of Cantimpré in three parts of her saintly biography) with Mary, the ideal Woman. 

Beata viscera
Marie virginis
Cuius ad ubera
Rex magni nominis,
Dictavit federa
Dei et hominis

O mira novitas
et novum gaudium,
Matris integrita
Post puerperium
Blessed flesh
of the Virgin Mary,
at whose breasts
the king of eminent name,
concealing, under altered guise,
the force of divine nature,
has sealed a pact
of God and Man
O astonishing novelty
and unaccustomed joy
of a mother still pure
after childbirth…
Trans: Barbara DeMarco

Find the complete text and extra information on toddtarantino.com : http://www.toddtarantino.com/hum/beataviscera.html

Music on YouTube : https://m.youtube.com/watch?start_radio=1&list=RDlbzw3B6jklU&v=lbzw3B6jklU

October, 28th 2018: Meeting with the singers and the dancers 

Music: Valery Demaré, singers: Therese Depretre (soprano), Charlotte Deschamps (alto), François Martens (base)

Meets

Choreography: Sander Vloebergs (choreographer), Linde Michiels (dancer), Linde Stiers (dancer)

The musicians and dancers met during the second session in the dance room of the KULeuven to explore the possibilities of an intermedia exchange between dance and music. We reversed the dynamics between dance and music by creating the music according to the choreography (I experimented with this method before for the project CHRISTINA). The choir rehearsed the Beata Viscera prior to this session. The song was transformed according to the rhythm of the choreography. The conductor recreated the song step by step while the dancers repeated the dance phrases multiple times and analyzed the meaning of the movements. 

I wanted to highlight some important passages in particular, namely the moment where the singer seems to loose her voice. In this passage the choreography meets the music. The dance represents Lutgardis of the second book (see blog…) at this point, the woman-in-between.  She is neither a saint, nor an ordinary woman. In her struggle to reach perfection she looses her voice – or she is silenced by society. In the moment of letting go by releasing her breath, the dancer and the singer regain agency.  

November, 25th 2018

Before the day of recording the lyrics were changed as well. The original text of the Maria Viscera was replaced by a passage from the saint life of Lutgardis, written by Thomas of Cantimpré. The text describes Lurtgardis heavenly voice. The theme of this passage refers to the beautiful sound of the choir but it also refers to the tension between heavenly sound and voiceless breath, the tension between saint and ordinary women (introduced in the previous paragraph). The music and the choreography both construct the theme of VOX

At quoniam Lutgardem per omnia Agnum secutam diximus, videas quid Agnus rependerit. Fas enim est sponsum sponsæ suæ vicem rependere. Sed vide quemadmodum reddidit. In monasterio S. Catharinæ, omni sexta feria in vespere sabbathi subsequentis, in venerationem beatissimæ Virginis Mariæ merito deputati, cum Versus super Responsorium f cantabatur (cujus utique versum ob gratiam devotionis Lutgardis sola cantare solebat) videbatur ei interim dum cantaret, quod Christus in specie Agni super pectus suum se tali modo locaret, ut unum pedem super humerum ejus dexterum alium super sinistrum, & os suum ori illius imponeret ; & sic sugendo de pectore illius mirabilis melodiæ suavitatem extraheret. Nec dubitare quisquam poterat in hoc cantu, divinum adesse miraculum, cum in solo Versu illo vox in infinitum solito gratior audiretur. Unde & corda audientium ad devotionem interim mirabiliter movebantur (Boek 1, 19)
Acta Sanctorium, June 3th

CATALOGUS – GELIEFDE LICHAMEN

GELIEFDE LICHAMEN

Terwijl zij met dergelijke woorden en kussen haar lichaam liefkoosde, begon ze na een uur de wonderbare jubelzang te zingen waarover we het al hadden. En binnenin werd ze met zo’n een vreugde vervuld dat men had kunnen denken dat haar lichaam het niet meer aankon. Waarlijk, wonderbaar is God in zijn heiligen en in deze vrouw was hij, om zo te zeggen, boven alle wonder wonderbaar!

Christina De Wonderbare

Het lichaam verbindt de mens met het verleden, met wie we waren. Doorheen zijn lange geschiedenis is het menselijk lichaam met liefde verheerlijkt als beweger in de sacrale dans en met haat gefolterd als kerker van de ziel. Geliefd en gehaat, ons lichaam draagt menige betekenissen die zijn ledematen als textiel bedekken. Het is aan ons om deze betekenissen steeds opnieuw te ontrafelen, om het de overtollige balast te ontnemen en het in hemelse lichtheid te doen zingen. Het doorgronden van lichamelijkheid moet gebeuren in een vrije ruimte, een plaats waar het lichaam vrij kan bewegen tussen heden en toekomst, tussen zuilen van betekenis waarrond het graviteert. Deze vrij ruimte is een sacrale plaats – sacraal, losgesneden van de dagelijkse werkelijkheid, een oefenruimte waarbinnen het lichaam zijn potentie opzoekt en nieuwe betekenissen creëert. Wanneer het dit doet, maakt het lichaam kunst.

De tentoonstelling verkent deze sacrale ruimte van de kunst waar het lichaam als Godin van de Dans vereerd wordt. Het project ‘Geliefde Lichamen’ kiest om de Heilige Vrouwen van België (Mulieres Religiosae) op te roepen als haar muzes, vrouwen die leefden tijdens de dertiende eeuw en een lokale cultus kenden – geliefd lichamen uit ons mystiek verleden. Deze vrouwelijke sjamanen bewoonden de sacrale tussenruimte en reisden tussen werelden van betekenis. De kunstenaars die deelnemen aan dit project treden in de voetsporen van de wonderlijke vrouwen. Ze zijn onze gidsen in een zoektocht naar transformatie en transcendentie, extase en exese.

Sander Vloebergs

LUTGARDIS – PROJECT 3

Video: Pol Herrmann
Music: Valery Demaré (conductor),Therese Depretre (soprano), Charlotte Deschamps (alto) and
François Martens (bass)
Choreography: Sander Vloebergs, with Linde Michiels and Linde Stiers

1 2 4