Skip to content

PIETA – Performance Lecture

Text by Sander Vloebergs & Pierrette COffrée

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος
ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν
ὃ γέγονεν. ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ
σκοτίᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν.

In het Woord was leven
en het leven was het licht van de mensen.
Het licht schijnt in de duisternis en
de duisternis heeft het niet begrepen.

Hier in deze ruimte waar de ogen van rectoren,
als het ware hogepriesters van de rede,
ons toekijken,
hier waar het licht van de rede is doorgedrongen
en heeft wat was verdrongen,
(hier waar Apollo woont en heerst).

O licht,
namiddag licht,
gij die in uw volle klaarte
en volle glans binnenstraalt
(en de tempel volledig verlicht).

Helios, neem ons mee,
draag ons in uw zonnewagen
door dit herfstuur van de dag.

Laat ons thans glijden
over velden van voldragen vruchten,
laat ons proeven van hun rijpheid.
Zacht is de streling van uw voetstappen
over de warme huid van de aarde nu.

Heer, het is tijd.
Der Sommer war sehr groß.
Leg deinen Schatten auf die Sonnenuhren,
und auf den Fluren lass die Winde los.

Befiehl den letzten Früchten, voll zu sein;
gib ihnen noch zwei südlichere Tage,
dränge sie zur Vollendung hin, und jage
die letzte Süße in den schweren Wein.

Wijn!
Neemt gij ons verder mee,
dieper dan de aarde nog
waar Apollo zich zopas heeft neergevlijd?
Dionysos, vul de kelk! Laat ons drinken,
in elkaar verzinken, verzadigd en verzonken,
dronken, kus mij,
geliefde.

Siet dit es die wijncelle daer minne inne leit hare uut vercoerne, alsoe alse wi leren in haren boeke. Want hier wert karitate geordent ende alle doechde; ende hier inne es wortele, leven, wassen, vutsel ende onthout alre doechde, met ordenen ende met onderschede, in eensamen seden ende in allen goeden werken.

Nochtan blijft minne in die enige celle met haren geminden, boven redene ende boven wise ende boven oefeninge van doechden. Ende si en pleecht niet dan haers selfs, ende si es haren selven ghoech ende aldat si begeert.Want si en soect noch en begeert buten haren selven niet. Ende si es in haren opgange te gode dronken, wiseloes ende sonder maniere. Ende hier omme doet si ons verdolen boven redene in onwisen ende in onwetene sonder gront.

Ik ben zonder grond
onder de grond,
de grond die (steeds nog) draagt de neergevlijde Apollo.
Ik dronk de liefdesdrank in avond-schemering en ben gesluierd,
gij naakt.

Uw hart staat open, und man kann hinein.
Das hätte dürfen nur mein Eingang sein.
Nun bist du müde, und dein müder Mund
hat keine lust zu meinem wehen Munde
– O Jesus, Jesus, wann war unsre Stunde?
Wie gehn wir beide wunderlich zugrund.

Neem me mee doorheen de nacht
tot ik nacht zelf geworden ben,
gebeiteld uit marmer
door een engelenhand.

Zwart als pupillen, zwart als lichtverslindende ogen – Черная как зрачок, как зрачок сосущая
Свет – люблю тебя, зоркая ночь.
Голосу дай мне воспеть тебя, о праматерь Песен, в чьей длани узда четырех ветров.
Клича тебя, славословя тебя – я только Раковина, где еще не умолк океан.
Испепели меня, черное солнце – ночь!
Ночь! я уже нагляделась в зрачки человека!

O Nacht!
Door het masker en door de blik van de uil
kijk ik je wederom aan, licht!
Begrijp je mij nu?
Laat mij u omarmen
zoals een moeder haar kind
zoals een bruid haar bruidegom
zoals de nacht de dag.

Neer leg ik mijn sluier
opstaan wil ik
uit de sluimering.

ik sta
ik sta hier
ik ben nu dageraad
ik ben raadsel én rede
ik ben sluier en gelaat
ik ben Aurora
Mater Dolorosa
ik ben de Logos die draagt
ik ben de winnaar die overwonnen wordt

Heer, het is tijd.

Performance in honor of emerita prof.dr. Katlijn Malfliet, Leuven, September 20th 2019.

CATALOGUS – GELIEFDE LICHAMEN

GELIEFDE LICHAMEN

Terwijl zij met dergelijke woorden en kussen haar lichaam liefkoosde, begon ze na een uur de wonderbare jubelzang te zingen waarover we het al hadden. En binnenin werd ze met zo’n een vreugde vervuld dat men had kunnen denken dat haar lichaam het niet meer aankon. Waarlijk, wonderbaar is God in zijn heiligen en in deze vrouw was hij, om zo te zeggen, boven alle wonder wonderbaar!

Christina De Wonderbare

Het lichaam verbindt de mens met het verleden, met wie we waren. Doorheen zijn lange geschiedenis is het menselijk lichaam met liefde verheerlijkt als beweger in de sacrale dans en met haat gefolterd als kerker van de ziel. Geliefd en gehaat, ons lichaam draagt menige betekenissen die zijn ledematen als textiel bedekken. Het is aan ons om deze betekenissen steeds opnieuw te ontrafelen, om het de overtollige balast te ontnemen en het in hemelse lichtheid te doen zingen. Het doorgronden van lichamelijkheid moet gebeuren in een vrije ruimte, een plaats waar het lichaam vrij kan bewegen tussen heden en toekomst, tussen zuilen van betekenis waarrond het graviteert. Deze vrij ruimte is een sacrale plaats – sacraal, losgesneden van de dagelijkse werkelijkheid, een oefenruimte waarbinnen het lichaam zijn potentie opzoekt en nieuwe betekenissen creëert. Wanneer het dit doet, maakt het lichaam kunst.

De tentoonstelling verkent deze sacrale ruimte van de kunst waar het lichaam als Godin van de Dans vereerd wordt. Het project ‘Geliefde Lichamen’ kiest om de Heilige Vrouwen van België (Mulieres Religiosae) op te roepen als haar muzes, vrouwen die leefden tijdens de dertiende eeuw en een lokale cultus kenden – geliefd lichamen uit ons mystiek verleden. Deze vrouwelijke sjamanen bewoonden de sacrale tussenruimte en reisden tussen werelden van betekenis. De kunstenaars die deelnemen aan dit project treden in de voetsporen van de wonderlijke vrouwen. Ze zijn onze gidsen in een zoektocht naar transformatie en transcendentie, extase en exese.

Sander Vloebergs

‘Als twee druppels water’ – Statement

Bij het lezen van het verhaal van Christina de Wonderbaarlijke werd ik getroffen door haar onvoorwaardelijkheid tot compassie en liefde, dat resulteerde in het ondergaan van ondraaglijk lijden. Lijden voor een ander, opdat ze zich opnieuw herboren zien. Opdat ze opnieuw hun leven, hun ‘mens-zijn’ kunnen verder zetten. 

Water is een symbolisch element dat vandaag in allerlei religies wordt gebruikt om verbinding te maken met elkaar, met nieuwe levenskracht, met het goddelijke. Christina ‘de Wonderbare’ van Sint-Truiden ademt ‘water’. Ze staat in een pot kokend water en giet ijskoud water over haar hoofd. Ze lijdt maar houdt er geen letsel aan over. Ze laat zich meevoeren met het water om op het rad van een watermolen terecht te komen. Ze lijdt maar houdt er geen letsel aan over. Ze loopt over water om te ontsnappen aan diegene die haar onvoorwaardelijkheid niet begrijpen… Liefde en compassie, healing voor de lijdende vanuit haar diepste verlangen. 

Water is alles wat stroomt: onze emoties en diepste gevoelens. Water geeft leven, maakt verbinding en zuivert. Je bestaan als mens is ervan afhankelijk. We gebruiken zelfs spreekwoorden met water om aan te geven hoe het met ons gaat…

Christina en Christus (bijna) als twee druppels water, vanuit een mystiek huwelijk.

Lyrics Beatrice – Surfing Dino

There is a power inside of me that isn’t mine
Give me strength to become it’s master


Can I be someone new
Can I do it all for you
Can it be enough
If I sacrifice my humble soul


’till my body’s turning cold
Phyical feelings locked in a cage
Will you be satisfied even if I tried
Harder and better than good


My heart is talking on it’ own
My body’s walking all alone
Remember I’m yours to be taken


Don’t wanna be forgotten and left behind
Cursed to be searching blind
Blinded by the pain, I can’t breathe
From heart till throat till mind I bleed


Finally, together, forever inside
Hope transformed in a reliable guide
Being one makes me feel more than a wife
Take me with you to the afterlife


Love is just a fling
not a bad thing
Love is just a toy
Something I enjoy


L’amore è solo un giocattolo (repeated)

Seven Ways of Loving. Choreographed Poetry on Beatrice’s Treatise

BEATRICE – Project 2 was originally a dance project featuring Sander Vloebergs and Sheila Van den Broeck. Unfortunately Sheila needed to stop the collaboration due to an injury. During the summer of 2018, both dancers worked on a pas de deux based on the short treatise of the Dutch mystic Beatrice of Nazareth called the On Seven Ways of Holy Love, while searching for interesting collaboration with musicians. During this period, Sheila wrote her own lyrics based on her reading of the text and her own experiential knowledge about the excessive nature of love. These lyrics served as an inspiration for Surfing Dino who created the music for BEATRICE – Project 2. This blog post explores Sheila’s artistic process and analyses the original lyrics of Seven Ways of Loving.

Sheila is a trained dancer and dance teacher. Currently she teaches in the master’s course in ‘Training and Coaching Dance’ at the KU Leuven. She gained some experience as a singer-songwriter competing in the Youth Art Competition called Kunstbende. Sheila took the initiative to not only create the choreography but also to add an extra layer of meaning by writing her own lyrics and thus engaging in an interesting interdisciplinary exploration of the original text. The dancer-songwriter initially wrote the lyrics to make an emotional connection with Beatrice and to deepen her own personal understanding of the text. 

These lyrics reveal a very intimate image of a dancer on stage, and of a lover made vulnerable during the game of love. Sheila is a dancer in love with her audience, willing to sacrifice her being on the altar of the stage, where she becomes dance-incarnated. Music initiates this ritual; it creates the temple where the dance can be performed.  

Sheila Van den Broeck

The Temple of Music

Sheila’s artistic process starts with music; lyrics are of secondary importance. The goal of her art is to convey emotions in order to communicate with her audience. Music helps her to create the right atmosphere for this emotional transfer. The dancer is invited to experience the overwhelming presence of the music and to become a character in its story. According to Sheila, dance is a way to move within this overarching musical story; it is her way to play its script. 

The Safe Haven/Heaven of Dance

Sheila argues that, for her, dance offers a refuge, a space where she can freely explore her inner being on the rhythm of a preselected song. As a dance teacher she still values the potential of the dance to assist dancers to develop their own emotional response to the music – and by doing so, studying their own inner being. This exploration is not primarily a rational enterprise, it occurs within the realm of feelings. Therefore, it helps to escape the dominance of everyday life. Like Love in Beatrice’s text, dance creates a safe and warm environment. However, like Love, dance has a shadow side, a property that causes pain within the dancer.

“I would be satisfied if you just understood 
That I felt the need to do better than good”

Initially, this modified quote (from the lyrics) seems to suggest the dancer’s struggle to constantly improve her technique and skills in order to offer the audience a better version of herself. In the context of the original text about Love, and in the context of Sheila’s dance practice, this verse reveals insecurity about one’s own capacity to love or to dance and the fear of being judged. In Sheila’s story, the addressee of this verse could be both the (divine) lover and the audience. According to her, dance’s performative nature causes both pain and pleasure as it demands the dancer to transform herself and surrender to the gaze of the other (God, the lover, the audience). 

Sacrificial Dance

As argued above that dance offers a space where emotions have free reign. According to Sheila, it is the ideal moment to escape reality and to focus on one’s inner voice, one’s inner rhythm. However, one cannot forget that dance is a performance art. Dance is not meant to be a private experience, it is supposed to be shared with an audience. Sheila recognizes her fear to surrender herselfcompletely – a fear known by both the dancer and the lover. She expresses the anguish of loneliness with the following passionate verses:

“My heart is yours, but still there’s no sound”
 
“So I’ll be forgotten and left behind
Cursed to be searching blind
Blinded by the pain, I can’t breathe,
From heart, till throat, till mind, I bleed”

With these verses, Sheila expresses the psychosomatic effects of her fear to be left alone by the other. The dance teacher refers to the term vasodilation, a medical term that explains the widening of the veins when experiencing stress. Beatrice herself refers to a similar experience in her fifth way of Love. 

The Afterlife of the Dance

Sheila confesses to be scared of an audience that will not connect with her, unable to bridge the distance between stage and seeds, when “the body is walking on its own”. The dance requires – and the audience demands – the dancer to completely surrender herself; a complete self-emptying to become dance itself. Sheila writes: “Remember I am yours to be taken,” referring to the principle of performance art, one becomes the art piece – waiting to be experienced.This artistic self-sacrifice moves on the rhythm of desire, it pulses on the passion for dance. Both dance and Love require an endless devotion, only then the dancer-lover can be cured. Sheila writes: “my heart has forsaken my body,” her passion has led her to a point of no return. Her body is displayed on the stage and the heart is beating in time to the rhythm of the music, offered to the audience. Only when this heart is pure, bleeding for the love (of dance), the harmony between body and heart is restored and the dancer becomes the dance, the audience the worshippers. Sheila calls this state of unity the afterlife:

“Finally, together, forever inside
Hope transformed into a reliable guide
Being one makes me feel more than a wife,
Take me with you to the afterlife”

7 WAYS OF LOVING – Lyrics

A sharp and restless feeling drives me insane,
No stranger to me, but I can’t give it a name,
It’s like someone lights a small fire,
And so my heart is flooded with desire.

Desire in his unhealthy stage,
Physical feeling is locked in a cage,
I shall be satisfied if I could make you understood,
That I have the need to do better than good.
 
If not, I will be waiting a lifetime longer,
So please answer me so I can grow stronger;
Strong enough to scream love out loud,
My heart is yours, but still there’s no sound.
 
My heart is talking on its own,
My body is walking all alone;
Remember, I am yours to be taken,
My heart has my body forsaken.
 
So I’ll be forgotten and left behind,
Cursed to be searching blind;
Blinded by the pain, I can’t breathe,
From heart, till throat, till mind, I bleed.
 
 
Finally, together, forever inside,
Hope transformed into a reliable guide;
Being one makes me feel more than a wife,
Take me with you to the afterlife.
 
And just when I released my fears, the end arrived;
Destroyed, crushed and broken, but I survived.
A swinging pain of desire it will be,
But I am at peace with this path, you see,
Because whatever happens, there will always be you and me.

Between Ecstasy and Harmony. Choreography and Video of Beatrice

Ondertusschen so wert minne so ongehmate ende so ouerbrekende in der sielen alse har seluen so starkeleke ende so verwoedelike berurt int herte, dat hare dunct, dat har herte menichfoudeleke wert seere gewont ende dat die wonden dagelix veruerschet werden ende verseert, in smerteliker weelichheiden en de in nuer iegenwordicheiden. Ende so dunct hare dat har adren ontpluken ende hare bloet verwalt ende hare march verswijnt ende hare been vercrencken ende hare borst verbernt ende hare kele verdroget, so dat hare anscijn ende al hare leden gevuelen der hitten van binnen en de des orwoeds van minnen.

In the fifth manner, Beatrice of Narareth – the writer of the short Middle Dutch mystical treatise On the Seven Manners of Holy Love – describes her psychosomatic response to the presence of Divine Love/God. Love rages through her body while her soul is captured in holy ecstasy. Throughout her treatise, Beatrice contemplates the nature of Love using seven manners to capture Her movement, alternating between presence and absence, ecstatic union and agonizing loneliness. In a way, the cycle of presence and absence is harmoniously repetitive, like ebb and flow, like seasons, like holy rituals.This tension between ecstasy and harmony was the main inspiration for both the video and the choreography. 

Jelle Wildiers, Sander Vloebergs – Beatrice

This video was a close collaboration between the video artist, Jelle Wildiers and dancers Sander Vloebergs and Ina Wellens. Therefore, it is suitable to produce one blog post covering both perspectives. The rhythmic alternation between ecstasy and harmony are repeated in both cinematic and choreographic motions. The tension between Apollonial harmony and Dionysiac ecstasy is a theme in the music as well. In order to capture the ecstatic nature of the text, the dancers decided to focus on improvisation, while repeating certain pas de deux phrases which were choreographed and rehearsed in advance to resonate with the harmonic and ordered side of the text. 

The video artist used fragments of the improvisation, fragments that illustrate harmonious repetition that occurseven during moments of ecstatic dance movements. After all, every dancer is bound to his embodied state and his own bodily memory. During improvisation, the dancer plays with familiar bodily patterns and unknown movements which are conjured up by the mood and the environment where the dance takes place. Furthermore, the artists decided to play with repetitive bodily functions such as breathing and blinkingto stress the repetitive nature of human-embodied life. The same use of patterns could be found in human love relationships when two people start to trust their harmonious exchange. These patterns are then again disturbed by moments of rapture, of intense breathing after physical exhaustion or increased heart rate when Love’s arrow strikes.

The artists decided together upon the location for the recording, namely a forest during autumn in order tostrengthen the relation between the video and the repetitive patterns which are beautifully shown by Nature herself. This location allowed for some great colorful contrast between the dark, but warm, tones of the fallen leaves (representing death and harmony) and the white skins of the dancers’ bodies(representing life and movement). In some shots, the whiteness of the body even recalls angelic light while the breathing and the sound of leaves evoke moments of heavenly bliss and harmony. These moments alternate with ecstatic movement, moments that are often presented hyperrealistically by placing the original sound of the recording over the music.

The excessive bodily phenomena, described by Beatrice in her fifth manner and accompanying the ecstatic experience of Love, are projected on Mother Nature’s body. The roots represent the veins which are about to be broken. The dancers’ bodies flash between Nature’s scars, finding love andrepetitively losing it. The images flash by on the vast speed of a beating heart, causing glimpses of ecstasis within the viewer. It is these moments of ecstatic rapture that make us feel alive;these moments of excessive Love keep the heart beating. However, dark tones were kept in the video to accentuate the darkness found within the text and to counter the romantic expectations of the viewer. After all, Love seems to escape our grasp and the threat of loneliness remains. Like Beatrice, the video artist plays with this friction between expectation and his rough visual language to deconstruct harmony and conjure rapture.